Nieuwe pagina | Nieuwe pagina | Berthus en Nelly Oktober | Telefoonkaarten japan | Nieuwe pagina | Nieuwe pagina | Cuttlebug embossing folders en stanzen | Double Do Alfabet | Nieuwe producten cuttelbug Verkrijgbaar!!!! | Kaarten gemaakt met de cuttlebug | Algemene informatie | E-mailformulier | Gastenboek | Weblog | Abdim ooievaar | Afrikaanse Gaper | Afrikaanse Maraboe | Afrikaanse Nimmerzat | Afrikaanse Wolhals Ooievaar | Hamerkop ooievaar | Indische Gaper | Indische Maraboe | Indische Nimmerzat | Indische Wolhals Ooievaar | Jariboe | Javaanse Maraboe | Maleise Nimmerzat | Schimmelkop Ooievaar | Schoenbek Ooievaar | Vorkstaart Ooievaar | Witte Ooievaar | Zadelbek Ooievaar | Zwartnek Ooievaar | Zwarte Ooievaar | Zwartsnavel Ooievaar | Wantlist Stork Stamps | Ooievaars postzegels | Ooievaar telefoonkaarten | Double Stork items | Ooievaar postzegellijst | Maximumkaarten | 1e Dagenvelopen | Ooievaar boeken en folders | Ooievaarverzameling | Ooievaarkaarten | Ooievaars schedels en skelletten | kerstkaarten met de cuttlebug

 

 

ZADELBEK OOIEVAAR          

EPHIPPIORHYNCHUS SENEGALENSIS

 

  

ANDERE BENAMINGEN

Engels               :  African Jaribu
Frans                 :  Jaribu de Senegal
Duits                  :  Sattelstorch
Afrikaans          :  Saalbekooievaar
Arabisch            :  Abu mijck, Abu Milieh
Mandingo          :  Hello
Hausa                :  Baba de Jika, Zuguntumi
Kwangali           :  Kandjendje
Tsonga              :  Hukumihlanga, Koswasabi
Chuana              :  Kololoana
Sotho                 :  Nyamantando
  
Lengte                 :  130-150 cm (vrouwtjes zijn kleiner)
Spanwijdte      :  2,50 meter
Gewicht                :  6 kg
Snavel lengte       :  37 cm 
Vleugelslagen      :  150 per minuut

 

 

UITERLIJK VOLWASSENEN

De Zadelbek ooievaar is een van de grootste ooievaars, staand 135-150 cm. Het is een slanke kalme, zwarte witte vogel, hij heeft een lange dunne licht gebogen snavel, meerkleurig en met lange poten. De kop en nek zijn zwart en de onderdeel wit. De witte vleugels hebben een contrasterende lange zwarte band, boven en beneden.  De zwarte kop, nek en schouderbladen van de vleugel zijn zwarte met glimmend paars en groten wat te zien is in een bepaald licht. De staart en bovenstaart veren zijn zwart. De lange licht gebogen snavel is rood, zwart rood, de voorkant (ongeveer 15 cm) is diep rood, midden (ongeveer 10 cm) is zwart en de basis ( ongeveer 6 cm) is bedekt met een diep rode huid welke doorloopt tot aan het oog. Bovenop deze rode huid is een helder gele huid, wat de zadel vormt. De poten zijn zwart tot grijsgroen, met roze/rode knieen en tenen. De mannetjes zijn groter en hebben een bruine iris, terwijl de vrouwtjes een vale gele iris hebben.

 

 

BROEDVEREN KLEED

Het broedveren kleed schijnt niet zichtbaar te veranderen, behalve het kleurenspel op de zwarte veren van het hoofd en nek worden duidelijker paars/groen. Een of beide partners hebben twee kleine gele, soms rode lellen die naar beneden hangen zoín 15-35 mm onder de basis van de snavel net als stijgbeugels onder een zadel. Een kleine rond ovaal geschapen stuk kale rode huid is soms te zien in het midden van de borst, vaak bedekt onder de veren. Deze kleurrijke gebieden van kale huid geven aan dat het volledig volwassen vogels zijn en broedrijp.

 

 

VEREN KLEED JONGEN

Er is weinig bekend over verloop van het veren kleed van de jongen. Het donzige jong is pluizig en wit, de kop en nek veranderd later tot een donker rook grijs. Met 21 dagen is de snavel nog maar 88 mm lang. Met 45 dagen zijn de nestjongen nog steeds donzig, met donkere veren die de vleugels laten zien. Het veren kleed van grote nestjongen is voornamelijk glansloos grijs en zwart. De kop en nek zijn bedekt met grijze dons, de snavel is zwart met alleen een klein herkenning puntje aan de punt. De zadel op de basis is zwart en omrand met wit dons. Bij gevangen jongen was er nog steeds geen rood in snavel na 6 maanden. Snel nadat ze van veren zijn voorzien hebben de jongen nog steeds een dikke met wollig dons bedekte nek en kop.

 

 

JEUGD VEREN KLEED

De jeugdige Zadelbek ooievaar laat nog steeds geen rood zien in hun snavels en poten, gedeeltes van de veren die bij de volwassenen zwart zijn, zijn bij de jeugd nog donker bruin, de witte veren zijn vaal grijs. In het 2e jaar is de snavel dof rood/zwarte en de zadel is dof geel.

 

 

GELUID

Het voortbrengen van geluid is als ze die al hebben onbekend bij volwassenen, hoewel het snavel klepperen tijdens de diverse vertoningen nauwe relaties heeft met die van de Afrikaanse Zwartnek ooievaar. De bedelroepen zijn minder luid als die van de koloniale ooievaars.

 

 

VLIEGWIJZE

De Zadelbek ooievaar is een indrukwekkende ooievaar als hij vliegt, met zijn grote witte vliegveren met een spanwijdte van 2.5 meter. Hij zweeft vaak op de thermiek totdat hij bijna uit het zicht vanaf de grond verdwenen is.

Het aantal vleugelslagen per minuut is 150 per minuut. Hij vliegt met zowel de nek als de poten uitgestrekt, maar door zijn extreme lengte vliegt hij vreemd genoeg met zijn kop voorover en zijn poten lager dan het lichaam.

De grootste Afrikaanse ooievaar de Zadelbek ooievaar is smaller maar gracieuzer dan de maraboe. Hij gaat recht opstaan op of bij het nest, en vliegt zonder geluid weg.

 

 

ZADELBEK OOIEVAARS EN ANDERE OOIEVAARS/DIEREN

Jeugdige Zadelbek ooievaars kunnen in hun grijze veren pak misschien verward worden met de jeugdige Yellow Billed Nimmerzatten, maar ze zijn groter. Jeugdige Zadelbek ooievaars die niet in de buurt van hun ouders zijn kunnen verward worden met jonge maraboes. Zadelbekken zijn gezien bij een groep nijlpaarden, waar ze bescherming zoeken als ze door mensen benaderd worden.

 

 

DISTRIBUTIE EN POPULATIE

De zadelbek ooievaar komt over heel Tropisch Afrika voor, van Senegal tot Sudan en EthiopiŽ, Zuid en Noord NamibiŽ, Noord Botswana en noord zuid Afrika (Transvaal en Zululand). Hij komt sporadisch voor verder ten zuiden, maar is een vreemde gast ten zuiden van de oranje rivier. De zadelbek ooievaar blijken op een plaats te blijven en er is geen bewijs van lange afstand migratie. Ze lijden een zwervend bestaan, met name tijdens het droge seizoen, of wanneer de rivieren overstromen. De zadelbek ooievaar is wijdverspreid maar nergens veel voorkomend. Zijn territorium en solidaire nestgedrag zorgt voor minimale aantallen. Er zijn in 1987 6 nesten geregistreerd in Kenia, 5 in Uganda en 11 in  Tanzania. Tijdens een zoektocht van 8 maanden werd er langs het Kazinga kanaal in het westen van Uganda (over 52 km) slechts 1 paar zadelbek ooievaars gevonden. Op de Kafue vlakte in Zambia werden in 1965 27 zadelbek ooievaars gevonden in een gebied van 151 vierkante km.  Dus 1 zadelbek ooievaar op 5,6 vierkante kilometer. Verder noord oost in het Bangweulu moeras van Zambia bleek 1 zadelbek ooievaar op 5 vierkanten kilometer te leven. In Zuid Afrika waar de zadelbek ooievaar een zeldzame gast is en dan alleen in Zululand en in oost Transvaal is de totale populatie minder dan 50 ooievaars.

 

 

ECOLOGIE

De zadelbek ooievaar leeft in waterrijk gebied in een open of half open landschap, normaal gesproken vermijd hij dicht bosgebied. Hij prefereert laag zoetwater moerassen, rivieren en oevers van overstroomde gebieden met makkelijke hoge bomen in de buurt om in te kunnen nestelen. De meeste paartjes gebruiken elke keer hetzelfde territorium, behalve tijdens de droogte dan gaan ze meestal zwerven.

 

 

FOERAGEERGEDRAG

De zadelbek ooievaar foerageert met name in laagstaand water, langzaam lopend en hapt in het water en ondergelopen vegetatie. Ze lopen meestal 0.7-10 stappen per seconde en bestrijken met iedere stap 08-1.2 meter.

Ze hebben de bekken zoín 50-77 mm vanaf de punt geopend en houden ze op zoín 200 mm boven het water tussen het happen door. Er is bewijs dat grote vissen worden doorboord door de kaken in plaats van dat ze gewoon gepakt worden. De meeste prooien worden op de tast gevonden. Hoewel de zadelbek ooievaar af en toe rennend en met de vleugels gespreid voor de balans, de prooi achterna gaat. Het roeren in de modder met de poten is waargenomen. De zadelbek ooievaars wassen  kikkers eerst voordat ze hem opeten. De zadelbek ooievaars foerageren alleen maar altijd in het zicht van de partner. Soms foerageren ze in kleine groepjes dicht bij elkaar, maar meestal zijn dat ouders met hun jongen. Ondanks de gemeenschap van de familie zijn de zadelbek ooievaars zeer territoriaal hoewel dat minder geldt buiten het broedseizoen. Ze foerageren meestal overdag, maar ze zijn ook wel eens sínachts gezien bij een kunstmatig verlicht meer in Mulika Lodge, Mercu Nationaal park in Kenia.

 

 

VOEDSEL

Het voedsel bestaat voornamelijk uit vis, maar ook kikkers, reptielen, schaaldieren, sommige mosselen en andere kleine dieren. En waar ze veel voorkomen staan ook de longvissen op hun favoriete menu. Volwassen slikken vissen van 15-30 cm lang en met een gewicht van 500 gram tot 1300 gram in zijn geheel door. Ze eten ook waterkevers, andere insekten en aas. De prooi wordt vaak eerst gewassen voordat hij met de kop eerst doorgeslikt wordt.

En ze drinken gewoonlijk na het eten. Ze drinken vaak door de snavel naar voren open te doen in het water, scheppen naar voren en omhoog water op, totdat de snavel bijna horizontaal is en slikken het dan door. Ze scheuren een katvis eerst in stukken voordat ze hem opeten. En ze pakken ook uitgebraakte vissen van aalscholvers af.

 

 

HOFMAKERIJ

Het hof maken gebeurd als een soort flapperdans en wordt meestal in het voedselgebied opgevoerd. Het mannetje staat meestal rechtop, rent dan weg van zijn vrouwtje met grote lange stappen en klapperende vleugels, draait om en rent weer terug naar zijn vrouwtje waar hij voor gaat staan met de vleugels gespreid. Dit is bijna zeker een sociaal gebeuren waarbij gebruik wordt gemaakt van de heldere witte vleugelpatronen, en functioneren waarschijnlijk om de paar band te versterken of om mee te imponeren voor de paarvorming.

 

 

SOCIAAL GEDRAG

De paartjes blijven voor lange tijd bij elkaar, waarschijnlijk voor het leven. Zodat ze wat verzadigder zijn en minder actief dan ooievaars die steeds een nieuwe partner kiezen. Soms gaan er dagen voorbij tijdens het broedseizoen zonder dat er sociaal gedrag vertoond wordt. Dit is de enige ooievaar waarbij de op en neer bewegingen van de kop niet beschreven zijn in de natuur. Terwijl ze in de dierentuin in Tel Aviv wel deze bewegingen maakte. Bij dit paartje werden deze perioden van gedragingen zelfs verlengd doordat ze het broedsel had gebroken en ze opnieuw moesten gaan broeden. De op en neer bewegingen werden als groet uitgevoerd als de partner weer op het nest kwam. De naderende zadelbek ooievaar partner liep snel met grote passen kop en schouders vooruitgestoken. Op het nest aangekomen spreidde hij/zij haar vleugels volledig en begon snel te snavel klepperen. Liet de kop zakken en deed deze soms weer omhoog tot bijna horizontale positie en zelfs hoger. Daarna deed hij de vleugels dicht, het hoofd ging weer omlaag en de zadelbek pikte met zijn snavel in het nest. De partner op het nest gedroeg zich hetzelfde maar minder intens. Nadat zijn partner klaar was. De vleugels werden niet helemaal geopend of zelfs helemaal niet.

 

  

GEDRAG TIJDENS AANVAL

In de aanval houding wat kan gebeuren als de zadelbek ooievaars gestoord worden. Gaan de ooievaars rechtop staan, voorover leunend en hij zelf zijn veren kleed uit gevolgd door een luide serie van snavel klepperen.

Zadelbek ooievaars gaan ook in de aanval als ze bedreigd worden door een paar Yellow Billed Storks in hun foerageer gebied. De zadelbek ooievaar ging rechtop staan, spreidde zijn vleugels en klepperde langzaam met zijn snavel, terwijl hij de kleinere ooievaars naderde. Ook in de Tel Aviv dierentuin benaderden onvolwassen zadelbek ooievaars toen ze eenmaal konden vliegen de verzorgers. Ze vlogen laag over ze heen en hapten met een duidelijk hoorbaar geluid naar het hoofd van de vreemdeling.

 

 

BROEDGEWOONTEN

In het noorden en zuiden van zijn leefgebied beginnen zadelbek ooievaars normaal gesproken met nestelen in het regenseizoen of ze beginnen in het droge seizoen. In gebieden rond de evenaar broeden ze tijdens het regenseizoen.

In beide gevallen kunnen de jongen vliegen in heetste of droogste seizoen, wanneer het voedsel geconcentreerd is en gemakkelijk te pakken. Deze soort broed niet perse ieder jaar op een speciale lokatie. Er wordt wel gezegd dat de zadelbek ooievaar verlegen en nerveus is op het nest maar in 1965 broedde een paar nabij Kisuru Kenia 2 succesvolle jaren achtereen in een boom op 20 meter afstand van een drukke snelweg.

  

 

NEST

Het nest is meestal gebouwd in de top van een grote boom vooral in Zambia, die uit termieten heuvels groeien. Tenzij ze in een goed beschermd gebied nestelen zoals het ondoorgaanbaar moeras gebied. Het nest is vaak 20-30 cm hoog boven de grond. Ze maken soms ook hun nest op kliffen. Zadelbekken gebruiken soms de nesten van andere grote vogels zoals de adelaar of secretaris vogels en ongebruikte nesten van andere zadelbek ooievaars.

Een nest van een zadelbek ooievaar was om twee redenen omringt door zwartkop wevers, aan de ene kant omdat die later in het broedgebied waren aangekomen als de ooievaar en ten tweede om de jongen te beschermen tegen vijanden. Beide sexen bouwen aan het nest maar in Kenia bracht het mannetje de meeste stokken aan. Het platvorm is van massieve structuur gemaakt van stokken afgewerkt met bladeren, zegge of modder. Het wordt gebouwd of hersteld door beide sexen en kan ieder jaar weer gebruikt worden. De nesten zijn 2 meter diameter en 50 cm diep (soms groter) met in het midden een diepere bodem waar een zittende vogel zich in kan verbergen.

 

  

PARING

De copulatie is niet beschreven bij de zadelbek ooievaar.

 

  

EIEREN/JONGEN

De eieren zijn ovaal, dof wit beetje glimmend en ruw van structuur. Het broedsel bestaat uit 1-5 eieren, meestal 2-3.

Het gemiddelde aantal eieren bij 54 broedparen was 2.8 eieren per nest. Het aantal eieren ten noorden van de evenaar is meestal 3 eieren en in Zimbabwe en Zambia 4 eieren per nest. Beide vogels broeden en wisselen elkaar af na 1.25 minuten tot 5.50 minuten. De incubatie tijd is niet precies bekend maar waarschijnlijk 30-35 dagen.

De ouders zitten vaak op hun knieŽn op het nest. De ouders nemen water mee naar het nest en dat kan oplopen tot 1 a2 liter en gieten dat over de eieren. Beide ouders brengen de jongen voedsel dat ze opbraken op de nestvloer.

Ook brengen ze water mee wat ze staand over de jongen gieten. De jongen vertonen bedelgedrag, terwijl ze staan of op de knieŽn zitten, met de vleugels een klein beetje open. En maken ritmische op en neer bewegingen met het hoofd en klepperen soms zacht naar de ouders. Onoplettende jongen schrikken hun belagers af door plotseling op te stuiven wat gepaard gaat met het rechtop gaan staan met een gestrekte nek en bovenstaart veren en klepperen.

De jongen worden 10 dagen bebroed. De nestperiode is hoewel niet precies bekend ongeveer 100 dagen.

De jongen bedelen nog steeds bij hun ouders nadat ze het nest hebben verlaten. Op welke leeftijd de jongen volledig onafhankelijk zijn en zich scheiden van de ouders in onbekend, maar dat is waarschijnlijk enkele maanden na het broedseizoen. De familie groepen zijn na het broedseizoen vaak samen te zien, als de rode kleur al in de snavel van de jongen verschijnt en de gele zadel zichtbaar wordt. Broedsuccessen zijn helaas niet zo goed in kaart gebracht maar waarschijnlijk overleeft 1 a 2 van het jongen het van een nest van 3.

  

 

HERKOMST

De zadelbek ooievaar is nauw verwant met de zwartnek ooievaar. Het veren kleed verschild tussen de deze twee is nihil. Bij de zadelbek ooievaar zijn de meeste kleinere en middelste en alle grote vleugel dekveren zwart, behalve een witte band en de boven staartveren zijn zwart. Terwijl bij de zwartnek ooievaar de kleine en middelste dekveren wit zijn en ook de boven staartveren. Andere verschillen zitten in de staart poten en snavel.

  

 

BESCHERMING/BEDREIGING

De populatie is waarschijnlijk stabiel, maar kan gemakkelijk bedreigd worden door het wegnemen van de nestjongen voor verkoop aan dierentuinen, wat een impact zou kunnen betekenen voor deze solitair broedende ooievaar, die nergens in overvloed is. In 1989 betaald de Dallas dierentuin 6000-6500 US$ per zadelbek ooievaar.

 

 

ZADELBEKKEN PASSEN ZICH AAN

Zadelbek ooievaars rusten in bomen, en zijn normaal gesproken verlegen, maar ze worden bijna tam in natuurparken waar de toeristen rondrijden in autoís.

Laatste wijziging op: 07-07-2007 20:09